|
BİRİNCİ KISIM
Amaç, Kapsam, Tanımlar
Amaç
Madde 1 - Bu Kanunun
amacı,ekonominin gereklerine ve kamu yararına uygun
olarak tüketicinin sağlık ve güvenliği
ile ekonomik çıkarlarını koruyucu, aydınlatıcı,eğitici,zararlarını
tazmin edici,çevresel tehlikelerden korunmasını sağlayıcı
önlemleri almak ve tüketicilerin kendilerini koruyucu
girişimlerini özendirmek ve bu konudaki politikaların
oluşturulmasında gönüllü örgütlenmeleri teşvik etmeye
ilişkin hususları düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2 - Bu Kanun,1
inci maddede belirtilen amaçlarla mal ve hizmet piyasalarında
tüketicinin taraflardan birini oluşturduğu her türlü
hukuki işlemi kapsar.
Tanımlar
Madde 3 - Bu Kanunun
uygulamasında;
a) Bakanlık: Sanayi ve Ticaret Bakanlığını,
b) Bakan: Sanayi ve Ticaret Bakanını,
c) Mal: Ticaret konusu taşınır eşyayı,
d) Hizmet: Bir ücret veya menfaat karşılığında
yapılan bedeni ve/veya fikri faaliyetleri,
e) Standart: Türk Standardını,
f) Tüketici: Bir mal veya hizmeti özel
amaçlarla satın alarak nihai olarak kullanılan veya
tüketen gerçek veya tüzel kişiyi,
g) Satıcı:Kamu kurum ve kuruluşları
da dahil olmak üzere tüketiciye mal ve hizmet sunan
gerçek veya tüzel kişileri,
h) İmalatçı - Üretici: Kamu kurum ve
kuruluşları da dahil olmak üzere tüketiciye sunulmuş
olan mal veya hizmetleri ya da bu mal veya hizmetlerin
hammaddelerini yahut ara mallarını üretenleri,
i) Tüketici Örgütleri: Tüketicinin korunmaası
amacıyla kurulan dernek,vakıf ve tüketim kooperatiflerini,
İfade eder.
İKİNCİ KISIM
Tüketicinin Korunması ve aydınlatılması
Ayıplı Mal ve Hizmetler
Madde 4 - Ambalajında,etiketinde,tanıtma
ve kullanma kılavuzunda yer alan
veya satıcı tarafından vaadedilen veya
standardında tespit edilen nitelik ve/veya niceliğine
aykırı olan ya da tahsis veya kullanım amacı bakımından
değerini veya tüketicinin ondan beklediği faydaları
azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik
eksiklikler içeren mal veya hizmetler, ayıplı mal veya
ayıplı hizmet olarak kabul edilir.
Satın alınan malın ayıplı olduğunun
anlaşılması halinde;tüketici,malı teslim aldığı tarihten
itibaren 15 gün içerisinde bu malları satıcı firmaya
geri vererek değiştirilmesini veya ödediği bedelin iadesini
veya ayıbın neden olduğu değer kaybının bedelden indirimini
ya da ücretsiz olarak tamirini talep edebilir.
Tüketici bu taleplerden herhangi birisini
tercihte serbesttir. Satıcı, tüketicinin tercih ettiği
bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Ayıplı maldan
ve/veya ayıplı malın neden olduğu her türlü zarardan
dolayı tüketiciye karşı satıcı,bayi, acenta,imalatçı-üretici
ve ithalatçı,müştereken ve müteselsilen sorumludurlar.
Satılan malın ayıplı olduğunun bilinmemesi
bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Satılan malın ayıbı gizli nitelikte
ise veya ayıp tüketiciden hile ile gizlenmişse,satıcı
15 gün içerisinde kendisine başvurulmadığını ileri sürerek
sorumluluktan kurtulamaz.
Satıcı daha uzun bir süre için garanti
vermemiş ise,ayıplı maldan ve ayıplı malın neden olduğu
her türlü zararlardan dolayı açılacak davalar,ayıp daha
sonra ortaya çıkmış olsa bile malın tüketiciye teslimi
tarihinden itibaren 2 yıllık zamanaşımına tabidir. Ancak
satıcı,satılan malın ayıbını tüketiciden hile ile gizlemiş
ise,2 yıllık zamanaşımı süresinden yararlanamaz.
Ayıplı hizmetler hakkında da yukarıdaki
hükümler uygulanır. Ayıplı hizmetin yeniden görülmesi
imkansızlaşmışsa veya amaca aykırı sonuçlar doğuracak
nitelikte ise,bedel iadesinde tüketicinin ayıplı hizmetten
sağladığı fayda kadar indirim yapılır.
Ayıplı olduğu bilinerek satın alınan
mal ve hizmetler hakkında yukarıdaki hükümler uygulanmaz.
Satışa sunulacak kullanılmış,tamir edilmiş
veya ayıplı mal üzerine veya ambalajına,imalatçı veya
satıcı tarafından alıcının kolaylıkla okuyabileceği
şekilde "özürlüdür" ibaresini içeren bir etiket konulması
zorunludur. Bu durum,tüketiciye verilen fatura,fiş veya
satış belgesi üzerinde de gösterilir.
Yalnızca ayıplı mal satan veya işyerinin
bir kat ya da reyon gibi bir bölümünü sürekli olarak
ayıplı mal satışına tahsis etmiş olan satıcılara yukarıdaki
fıkra hükmü uygulanmaz.
Satıştan Kaçınma
Madde 5 - Üzerinde
"numunedir" veya veya "satılık değildir" ibaresi bulunmayan
bir malın;ticari bir kuruluşun vitrininde,rafında veya
açıkça görülebilir herhangi bir yerinde teşhir edilmesi,onun
stokta bulunduğu anlamına gelir. Satıcı teşhir ettiği
malların satışından kaçınamaz. Satılmadığı halde satılmış
gibi gösteremez.
Hizmetlerin satışından da haklı bir
sebep olmaksızın kaçınılamaz.
Satıcı,bir mal veya hizmetin satışını,o
mal veya hizmetin kendisi tarafından belirlenen miktar,sayı,ebat
veya süresi kadar satınalınması ya da başka bir malın
veya hizmetin satınalınması koşuluna bağlı kılamaz.
Malın ya da hizmetin belli miktar,sayı,ebat
ya da süre koşuluyla satılması, teamül,ticari örf veya
adetten ise,üçüncü fıkra hükmü uygulanmaz.
Taksitli Satışlar
Madde 6 - Taksitli
satışlarda;tüketici,borçlandığı toplam miktarı önceden
ödeme hakkına sahiptir. Tüketici aynı zamanda,bir taksit
miktarından az olmamak şartıyla bir veya birden fazla
taksit ödemesinde bulunabilir. Her iki durumda da satıcı,
ödenen miktara göre gerekli faiz indirimini yapmakla
yükümlüdür.
Satıcı,taksitlerden birinin veya birkaçının
ödenmemesi halinde kalan borcun tümünün ifasını talep
etme hakkını saklı tutmuşsa,bu hak;ancak satıcının bütün
edimlerini ifa etmiş olması durumunda ve tüketicinin
ifa edilmemiş bir ediminin üzerinden en az dört hafta
geçmiş olması ve satıcının en az bir haftalık bir süre
vererek muacceliyet uyarısında bulunması koşullarıyla
kullanılabilir. Taraflarca belirlenen ve tüketiciye
yazılı olarak bildirilen mal veya hizmetin toplam satış
fiyatı hiçbir şekilde artırılamaz. Taksitli satışlarda
satıcı,aşağıdaki bilgileri yazılı olarak bildirmek ve
taraflar arasında aktedilen sözleşmenin bir nüshasını
tüketiciye vermek zorundadır.
a) Mal ve hizmetlerin peşin satış fiyatı,
b) Vadeye göre faiz ile birlikte ödenecek
toplam satış fiyatı,
c) Faiz miktarı,faizin hesaplandığı
yıllık oran ve gecikme faizi oranı,
d) Ön ödeme tutarı,
e) Ödeme planı.
Kampanyalı Satışlar
Madde 7 - Gazete,radyo,televizyon
ilanı vesair yollarla halka duyurularak düzenlenen kampanyalara
iştirakçi kabul etmek suretiyle ve malın veya hizmetin
bilahare teslim edilmesi veya yerine getirilmesi vaadiyle
yapılan satışlarda, ilan ve taahhüt edilen mal ve hizmetlerin
teslimatının zamanında yapılmaması, fiyat,nitelik ve
miktarında anlaşmalara aykırı davranılması durumunda,satıcı,
bayi,acenta,temsilci,imalatçı-üretici ve ithalatçı müştereken
ve müteselsilen sorumludur.
Kampanyalı satış olarak nitelendirilemeyen
ancak,malın veya hizmetin bilahare teslim veya yerine
getirilmesi koşuluyla yapılan her türlü satışlar da
birinci fıkra hükmüne tabidir.
Kampanyalı satışlarda satıcı,6 ıncı
maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen bilgilere ek olarak,"kampanya
bitiş tarihi" ve "malın ya da hizmetin teslim veya yerine
getirilme tarih ve şekli"ne ilişkin bilgileri de yazılı
olarak vermekle yükümlüdür.
Taksitle yapılan kampanyalı satışlarda,6
ncı maddenin birinci ve ikinci fıkra hükümleri de uygulanır.
Kapıdan Satışlar
Madde 8 - Kapıdan
satışlar;işyeri,fuar,panayır gibi satış mekanları dışında,
önceden mutabakat olmaksızın yapılan,değeri 1.000.000
(3.400.000) Türk Lirasını aşan,tecrübe ve muayene koşullu
satışlardır.
Bu tür satışlarda;tüketici,yedi günlük
tecrübe ve muayene süresi sonuna kadar malı,kabul veya
hiçbir gerekçe göstermeden,reddetmekte serbesttir. Satıcı
almış olduğu bedeli,kıymetli evrakı ve tüketiciyi bu
hukuki işlemden dolayı borç altına sokan her türlü belgeyi,cayma
bildiriminin kendisine iadeli taahhütlü mektup ya da
noter aracılığı ile ulaşması veya bizzat teslim edilmesi
tarihinden itibaren 10 gün içerisinde tüketiciye iade
etmekte ve 20 gün içerisinde de malı almakla yükümlüdür.
Tüketici,malı kendisine teslim anındaki
durumu ile geri vermekle ve kullanım söz konusu ise,kullanma
dolayısıyla malın ticari değerindeki kaybı tazminle
yükümlüdür. Malın tüketicinin zilyedinde bulunması,başlıbaşına
bir değer azalmasını ifade eder.
Mal veya hizmetin iadesi imkansızlaşmış
veya amaca aykırı hale gelmişse tüketici,bu mal veya
hizmetten sağladığı fayda kadar bir bedeli satıcıya
ödemekle yükümlüdür.
Satıcının mal veya hizmeti işyeri dışında
satışa sunması,teamül,ticari örf veya adetten ise,bu
madde uygulanmaz.
Taksitle yapılan kapıdan satışlarda,ayrıca
6 ncı madde hükümleri uygulanır.
Birinci fıkrada belirtilen 1.000.000
liralık değer,her yılın Ekim ayı sonunda Devlet İstatistik
Enstitüsü'nün Toptan Eşya Fiyatları Endeksinde meydana
gelen ortalama fiyat artışı oranında artar.Bu durum,Bakanlıkça
her yıl Aralık ayı içinde Resmi Gazetede ilan edilir.
Kapıdan Satışlarda Satıcının
Yükümlülüğü
Madde 9 - Kapıdan satışlarda
satıcı,hazırladığı sözleşme,fatura veya tesellüm makbuzu
ile birlikte en az 12 punto siyah koyu harflerle yazılmış
"Tüketicinin hiçbir hukuki ve cezai sorumluluk üstlenmeksizin
ve hiçbir gerekçe göstermeksizin yedi gün içerisinde
malı reddederek alım-satım işleminden cayma hakkının
var olduğunu ve cayma ihbarının satıcıya bildirimi tarihinden
on gün içinde de tüketicinin vermiş olduğu bedelin,kıymetli
evrakın ve tüketiciyi bu hukuki işlemden dolayı borç
altına sokan her türlü belgenin satıcı tarafından iade
edileceği"ni bildiren bir belgeyi;sahip olduğu hakların
kendisine anlatıldığını, cayma hakkını açıklayan belgenin
kendisine teslim edilip satıcının açık adresinin bildirilmiş
olduğunu beyan eden ve tüketici tarafından da imzalanmış
olan bir tutanak karşılığında tüketiciye vermekle yükümlüdür.
Satıcı tüketiciden almış olduğu imzalı
belgeyi bir uyuşmazlık halinde mahkemeye ibraz etmekle
yükümlüdür. Satıcının bu belgeyi ibraz edememesi ya
da ibraz etmemesi halinde,satıcının bu belgede belirtilmiş
olan borçlarını yerine getirmemiş olduğu kabul edilir.
Tüketici Kredisi
Madde 10 - Tüketicilerin
banka veya benzeri finans kurumlarına bir mal veya hizmeti
satın almak amacıyla tüketici kredisi almak için başvurmaları
durumunda banka veya finansman kuruluşları ile tüketiciler
arasında yazılı bir sözleşmenin yapılması ve bu sözleşmenin
bir nüshasının da tüketiciye verilmesi zorunludur. Taraflar
arasında akdedilen sözleşmede öngörülen kredi şartları,sözleşme
süresi içerisinde tüketici aleyhine değiştirilemez.
Sözleşmede;
a) Faizin hesaplandığı yıllık oran,
b) Ödeme tarihleri,anapara,faiz,fon
ve diğer masrafların ayrı ayrı belirtildiği ödeme planı,
c) Tüketici kredisi tutarı,
d) Faiz ve diğer unsurlarla birlikte
toplam borç tutarı,
e) İstenecek teminatlar,
f) Gecikme faizi oranı,
g) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki
sonuçları,
h) Kredinin vadesinden önce kapatılmasına
ilişkin şartlar,
Aranır.
Tüketici, banka veya finans kurumlarına
borçlandığı toplam miktarı önceden ödeyebileceği gibi
aynı zamanda vadesi gelmemiş bir ya da birden çok taksit
ödemesinde de bulunabilir. Her iki durumda da banka
veya finans kurumları, ödenen miktara göre gerekli faiz,
komisyon indirimini yapmakla yükümlüdürler.
Banka veya finans kurumlarının, tüketici
kredisini, belirli bir mal veya hizmetin satın alınması
ya da belirli bir satıcı ile yapılacak hukuki işlem
koşulu ile vermeleri durumunda bunlar, satılan malın
ayıbından ötürü tüketiciye karşı satıcı ile müştereken
ve müteselsilen sorumlu olurlar.
Süreli Yayınlar
Madde 11 - Süreli
yayınlara abone olan tüketiciler, abonelik sözleşmesinde
yer alan fiyat ve niteliğe ilişkin koşullara aykırı
davranılması hallerinde, abone işlemlerini yapan sorumlu
kişiye ya da yayın kurumuna isteklerini yazılı olarak
bildirmek kaydıyla aboneliklerine tek taraflı son verebilirler.
Yayıncı, abone ücretinin geri kalan kısmını hiçbir kesinti
yapmaksızın 15 gün içinde iade etmekle yükümlüdür.
Tüketicinin aboneliğe son verme isteği;
yazılı bildirimin satıcıya ulaştığı tarihten itibaren
günlük yayınlarda 15 gün, haftalık yayınlarda 1 ay,
aylık yayınlarda 3 ay sonra yürürlüğe girer. Daha uzun
süreli yayınlarda ise, bildirimden sonraki ilk yayını
müteakiben yürürlüğe konulur.
(Ek: 15/1/1997-4226/1 md.) Süreli yayın
kuruluşlarınca düzenlenen ve her ne amaç ve şekilde
olursa olsun, bilet, kupon, iştirak numarası, oyun,
çekiliş ve benzeri yollarla süreli yayın dışında ikinci
bir ürün verilmesinin taahhüt edildiği kampanyalarda;
kitap, dergi, ansiklopedi, afiş, bayrak, poster, sözlü
veya görüntülü manyetik bant veya optik disk gibi süreli
yayıncılık amaçlarına aykırı olmayan kültürel ürünler
dışında hiçbir mal ya da hizmetin taahhüdü ve dağıtımı
yapılamaz. Her halukarda bu mal veya hizmetin piyasa
değeri, tüketicinin ilgili kampanya süresince süreli
yayını satın almak için ödediği toplam bedelin % 50'sini
aşamaz ve bu şekildeki kampanyaların süresi 60 günü
geçemez. Kampanya konusu mal veya hizmet bedelinin bir
bölümünün tüketici tarafından karşılanması, bu mal veya
hizmetin ikinci ürün sayılmasına engel değildir.
(Ek: 15/1/1997 - 4226/1 md.) Kampanya
süresince, süreli yayının satış fiyatı, ikinci ürün
olarak verilmesi taahhüt edilen mal veya hizmetin yol
açtığı maliyet artışı nedeniyle artırılamaz. Kampanya
konusu mal veya hizmet taahhüdü ve dağıtımı bölünerek
yapılamayacağı gibi, bu mal veya hizmetin ayrılmaz ya
da tamamlayıcı parçaları da ayrı bir kampanya konusu
haline getirilemez. Bu Kanunun uygulamasında, ikinci
ürün olarak verilmesi taahhüt edilen her bir mal veya
hizmete ilişkin işlemler bağımsız bir kampanya olarak
kabul edilir.
Etiket
Madde 12 - Ticaret
konusu olan ve perakende satışa arz edilen malların
veya ambalajlarının yahut kaplarının üzerine kolaylıkla
görülebilir, okunabilir şekilde o malın menşei, cinsi
ve fiyatı hakkında bilgileri içeren etiket konulması,
etiket konulması mümkün olmayan hallerde aynı bilgileri
kapsayan listelerin görülebilecek şekilde uygun yerlere
asılması zorunludur.
Hizmetlerin tarife ve fiyatlarını gösteren
listeler de birinci fıkraya göre düzenlenerek asılır.
Bakanlık, etiket ve tarife listelerinin
şeklini, içeriğini, usul ve esaslarını bir yönetmelikle
düzenler.
Belediyeler, bu madde hükümlerinin uygulanması
ve izlenmesine ilişkin işleri yürütmekle görevlidirler.
Garanti Belgesi
Madde 13 - İthalatçı
veya imalatçı firmalar ithal ettikleri veya ürettikleri
sanayi malları için garanti belgesi düzenlemek zorundadırlar.
Garanti belgesinin tekemmül ettirilerek tüketiciye verilmesi
sorumluluğu, tüketicinin malı satın aldığı satıcı, bayi,
acenta ya da temsilciliklere aittir. Garanti süresi
malın teslim tarihinden itibaren başlar ve asgari bir
yıldır. Garanti belgeleri, satın alınan mala ilişkin
faturanın tarih ve sayısı ile bandrol ve seri numarasını
içermek zorundadır.
Satıcı; garanti belgesi kapsamındaki
malların, garanti süresi içerisinde, gerek malzeme ve
işçilik gerekse montaj hatalarından dolayı arızalanması
halinde malı işçilik masrafı, değiştirilen parça bedeli
ya da başka herhangi bir ad altında hiçbir ücret talep
etmeksizin tamir ile yükümlüdür.
Garanti süresi içerisinde sık sık arızalanması
sonucu maldan yararlanamamanın süreklilik arzetmesi
veya tamiri için gereken azami sürenin aşılması hallerinde,
tüketici, malın ücretsiz olarak yenisi ile değiştirilmesini
satıcıdan talep edebilir. Satıcı bu talebi reddedemez.
Tüketicinin bu talebine karşı satıcı, bayi, acenta,
imalatçı-üretici ve ithalatçı müştereken ve müteselsilen
sorumludurlar.
Tüketicinin malı kullanım kılavuzunda
yeralan hususlara aykırı kullanılmasından kaynaklanan
arızalar, iki ve üçüncü fıkra hükümleri kapsamı dışındadır.
Bakanlık, hangi sanayi mallarının garanti
belgesi ile satılmak zorunda bulunduğunu ve bu malların
arızalarının tamiri için gereken azami süreleri Türk
Standartları Enstitüsü ile birlikte müştereken tespit
ve ilanla görevlidir.
Tanıtma ve Kullanma Kılavuzu
Madde 14 - Sanayi
mallarından ithal edilmiş olanların, bakım, onarım ve
kullanılmasına ait tanıtma ve kullanım kılavuzlarının
aslına uygun Türkçe tercümeleriyle, yurt içinde üretilenlerin
bakım, onarım ve kullanılmasını gösterir Türkçe tanıtım
ve kullanım kılavuzlarıyla birlikte satılması zorunludur.
Bakanlık, sanayi mallarından hangilerinin
tanıtma ve kullanım kılavuzu ile satılmak zorunda bulunduğunu
Türk Standartları Enstitüsü ile birlikte tesbit ve ilanla
görevlidir.
Servis Hizmetleri
Madde 15 - İthalatçı
veya imalatçılar sattıkları sanayi malları için o malın
Bakanlıkça tespit ve ilan edilen kullanım ömrü süresince,
bakım, onarım ve servis hizmetlerini yürütecek istasyonları
kurmak ve yeterli teknisyen kadrosu ile yedek parça
stoku bulundurmak zorundadırlar.
Bakanlık, hangi mallar için servis istasyonları
kurulmasının zorunlu olduğu ile servis istasyonlarının
kuruluş ve işleyişine dair usul ve esasları Türk Standartları
Enstitüsü ile müştereken tespit ve ilanla görevlidir.
Ticari Reklamlar ve İlanlar
Madde 16 - Ticari reklam
ve ilanların yasalara ve genel ahlaka uygun, dürüst
ve doğru olmaları esastır.
Tüketiciyi aldatıcı, yanıltıcı veya
onun tecrübe ve bilgi noksanlıklarını istismar edici,
tüketicinin can ve mal güvenliğini tehlikeye düşürücü,
şiddet hareketlerini ve suç işlemeye özendirici, kamu
sağlığını bozucu, hastaları, yaşlıları, çocukları ve
özürlüleri istismar edici reklam ve ilanlar yapılamaz.
Reklam Kurulu
Madde 17 - Ticari reklam
ve ilanlarda uyulması gereken ilkeleri belirlemek, bu
ilkeler çerçevesinde ticari reklam ve ilanları incelemek
ve inceleme sonucuna göre 16 ncı madde hükümlerine aykırı
hareket edenleri cezalandırmak, sözkonusu reklam ve
ilanları durdurmak ve/veya aynı yöntemle düzeltmek hususlarında
Bakanlığa öneride bulunmakla görevli bir "Reklam Kurulu"
kurulmuştur.
Reklam Kurulu, ticari reklam ve ilanlarda
uyulması gereken ilkeleri belirlemede; ülke koşullarının
yanısıra, reklamcılık alanında evrensel kabul görmüş
tanım ve kuralları da dikkate alır.
Başkanlığı, Bakanın görevlendireceği
ilgili Genel Müdür tarafından yürütülen Reklam Kurulu;
a) Bakanlıkça, yükseköğrenim görmüş
ve iktisat, maliye, hukuk ve işletmecilik dallarından
birinde veya birkaçında en az 10 yıllık tecrübesi bulunan
kişiler arasından görevlendirilecek bir üye,
b) Adalet Bakanlığı'nca, bu Bakanlıkta
idari görevlerde çalışan hakimler arasından görevlendirilecek
bir üye,
c) Türkiye Radyo - Televizyon Kurumu'nca
görevlendirilecek bir üye,
d) Yükseköğretim Kurulunun reklamcılık
alanında uzman üniversite öğretim elemanları arasından
seçeceği bir üye,
e) Türk Tabibleri Birliği Merkez Konseyi'nin
görevlendireceği bir üye,
f) Türkiye Barolar Birliğinin görevlendireceği
bir üye,
g) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin
görevlendireceği bir üye,
h) Ankara, İstanbul ve İzmir Gazeteciler
Cemiyetlerinin kendi aralarından seçeceği bir üye,
i) Reklamcılar derneklerinin veya varsa
üst kuruluşlarının seçeceği bir üye,
j) Tüketici Konseyinin Konseye katılan
tüketici örgütü temsilcileri arasından seçeceği bir
üye,
k) Türkiye Ziraat Odaları Birliğinin
görevlendireceği bir üye,
l) Türkiye Esnaf ve Santkarlar Konfederasyonunun
görevlendireceği bir üye,
m) Türk Standartları Enstitüsü'nden
bir üye,
n) Diyanet İşleri Başkanlığından bir
üye,
o) Mühendis Odaları Birliğinden bir
üye,
p) İşçi Konfederasyonlarından iki üye,
Olmak üzere onyedi üyeden oluşur.
Kurul üyelerinin görev süreleri üç yıldır.
Süresi bitenler yeniden görevlendirilebilir veya seçilebilir.
Üyelikler herhangi bir sebeple boşaldığı takdirde boşalan
yerlere üçüncü fıkra esasları dahilinde bir ay içerisinde
görevlendirme veya seçim yapılır.
Kurul en az ayda bir defa veya ihtiyaç
duyulduğu her zaman Başkanın çağrısı üzerine toplanır.
Kurul, Başkan dahil en az dokuz üyenin
hazır bulunması ile toplanır ve toplantıya katılanların
çoğunluğu ile karar verir.
Kurul, gerekli görülen hallerde sürekli
ve geçici olarak görev yapmak üzere özel ihtisas komisyonları
kurabilir. Kurulun bu komisyonlarda görev yapmasını
uygun göreceği kamu personeli, ilgili kamu kuruluşlarınca
görevlendirilir.
Kurul üyeleri ile özel ihtisas komisyonu
üyelerinden kamu görevlisi olanlara verilecek huzur
hakkı ile kamu görevlisi olmayan kurul üyelerine ödenecek
huzur ücreti Bakanlıkça belirlenir.
Kurulun sekreterya hizmetleri Bakanlık
tarafından yerine getirilir.
Reklam kurulunun görevleri, kuruluş,
çalışma usul ve esasları ile sekreterya hizmetlerinin
ne suretle yerine getirileceği Bakanlık tarafından çıkarılacak
bir yönetmelikle belirlenir.
Zararlı ve Tehlikeli Mal ve
Hizmetler
Madde 18 - Tüketicinin
kullanımına sunulan mal ve hizmetlerin kişi ve çevre
sağlığına zararlı veya tehlikeli olabilmesi durumunda,
bu malların emniyetle kullanılabilmesi için üzerine
veya ekli kullanım kılavuzlarına, bu durumla ilgili
açıklayıcı bilgi ve uyarılar, açıkça görülecek ve okunacak
şekilde konulur veya yazılır. Bakanlık, hangi mal veya
hizmetlerin açıklayıcı bilgi ve uyarıları taşıması gerektiğini
ve bu bilgi ve uyarıların şeklini ve yerini Türk Standartları
Enstitüsü ile birlikte tespit ve ilanla görevlidir.
Kalite Denetimi
Madde 19 - Bakanlık,
tüketicinin can ve mal güvenliği ile fizik ve çevre
sağlığına ve bu konularda bilgilendirilmesine ilişkin,
standardına göre veya standardı yoksa standarda esas
teşkil etmek üzere belirlenecek özelliklere göre yapılacak
kalite denetimi ile mal, hizmet ve tesislerin belgelendirilmesi
hakkındaki usul ve esasları, Türk Standartları Enstitüsünün
görüşünü alarak tespit ve ilanla görevlidir.
Ancak 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu
uyarınca Turizm Bakanlığından belgeli ve belgelendirilecek
tesisler bu uygulamadan muaftır.
Tüketicinin Eğitilmesi
Madde 20 - Tüketicinin
eğitilmesi konusunda her derecedeki okulların ders programlarına
Milli Eğitim Bakanlığınca gerekli ilaveler yapılır.
Tüketicinin eğitilmesi ve aydınlatılması
için kitap, mecmua ve broşür çıkarılmasına ve tüketicinin
biliçlendirilmesi için radyo ve televizyonlarda programlar
düzenlenmesine ilişkin usul ve esaslar, Tüketici Konseyinin
önerisi ile Bakanlıkça tespit ve ilan olunur.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Tüketici Kuruluşları
Tüketici Konseyi
Madde 21 - Tüketicinin
sorunlarının, ihtiyaçlarının ve çıkarlarının korunmasına
ilişkin gerekli tedbirleri araştırmak, sorunların tüketici
lehine çözülmesi için alınacak tedbirlerle, bu Kanunun
uygulanmasına yönelik tedbirlere dair görüşleri ilgili
mercilere iletmek amacıyla, Bakanlığın koordinatörlüğünde
bir "Tüketici Konseyi" kurulur.
Tüketici Konseyi, Bakanın veya görevlendireceği
bir bakanlık görevlisinin
başkanlığında, Adalet, İçişleri, Maliye,
Milli Eğitim, Sağlık, Ulaştırma, Tarım ve köyişleri,
Turizm ve Çevre Bakanlıkları ile Devlet Planlama Teşkilatı
Müsteşarlığı, Hazine Müsteşarlığı,Dış Ticaret Müsteşarlığı,
Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı, Türk Standartları
Enstitüsü Başkanlığı, Milli Prodüktivite Merkezi, Diyanet
İşleri Başkanlığı, Türk Belediyecilik Derneği, İşçi
Sendikaları Konfederasyonları, Türkiye Milli Kooperatifler
Birliği, Yüksek Öğretim Kurulu, Türkiye Barolar Birliği,
Türk Mimar Mühendis Odaları Birliği, Türk Eczacılar
Birliği, Türk Tabibleri Birliği, Türkiye Esnaf ve Sanatkarları
Konfederasyonu, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği,
Türkiye Ziraat Odaları Birliği, Milli Kalite Konseyi,
Ahilik Araştırma ve Kültür Vakfı ve Tüketici Örgütleri
temsilcilerinden oluşur.
Tüketici Konseyini oluşturan kurum ve
kuruluşların temsilcilerinin sayı ve nitelikleri ile
Tüketici Konseyine katılabilmek için tüketici örgütlerinin
sahip olmaları gereken asgari üye sayısı ve bu örgütlerin
Tüketici Konseyine gönderecekleri temsilci sayısı Bakanlıkça
belirlenir. Ancak, kamu kurum ve kuruluşlarından gelen
temsilcilerin sayısı, hiçbir şekilde Tüketici Konseyinin
toplam üye sayısının %50'sinden fazla olamaz.Tüketici
Konseyi yılda en az bir kez toplanır.
Tüketici Konseyinin çalışma usul ve
esasları ile diğer hususlar Bakanlıkça çıkarılacak bir
yönetmelikle düzenlenir.
Tüketici Sorunları Hakem Heyeti
Madde 22 - Bakanlık,
il ve ilçe merkezlerinde, tüketiciler ile satıcılar
arasında çıkan uyuşmazlıklara çözüm bulmak amacıyla
belediyelerle koordineli olarak, en az bir "tüketici
sorunları hakem heyeti" oluşturmakla görevlidir.
Başkanlığı Sanayi ve Ticaret İl Müdürü
veya görevlendireceği bir memur tarafından yürütülen
tüketici sorunları hakem heyeti; belediye başkanının
konunun uzmanı belediye personeli arasından görevlendireceği
bir üye, baronun mensupları arasından görevlendireceği
bir üye, ticaret ve sanayi odası ile esnaf ve sanatkar
odalarının görevlendireceği bir üye ve tüketici örgütlerinin
seçecekleri bir üye olmak üzere başkan dahil 5 üyeden
oluşur. Ticaret ve sanayi odası ya da ayrı ayrı kurulduğu
yerlerde ticaret odası ile esnaf ve sanatkar odalarının
görevlendireceği üye, uyuşmazlığın satıcı tarafını oluşturan
kişinin tacir veya esnaf ve sanatkar olup almamasına
göre ilgili odaca görevlendirilir.
Bakanlık taşra teşkilatının bulunmadığı
il ve ilçelerde tüketici sorunları hakem heyetinin başkanlığı
en büyük mülki amir ya da görevlendireceği bir memur
tarafından yürütülür. Tüketici sorunları hakem heyetinin
oluşumunun sağlanamadığı yerlerde noksan üyelikler,
belediye meclislerince re'sen doldurulur.
Tüketici sorunları hakem heyetlerinin
vereceği kararlar, tüketici mahkemelerinde delil olarak
ileri sürülebilir. Uyuşmazlık konusu mal veya hizmet
bedelinin 5.000.000 (17.200.000).-TL.'yi aşmadığı hallerde,
bu heyetlerce verilmiş bir karar olmaksızın tüketici
mahkemelerine başvurulamaz. Bu parasal sınır, her yıl
8 inci maddenin son fıkrasında gösterilen usul çerçevesinde
yeniden belirlenir.
25 inci maddede cezai yaptırıma bağlanmış
hususlara ilişkin uyuşmazlıklar, tüketici sorunları
hakem heyetlerinin görev ve yetki kapsamı dışındadır.
Tüketici sorunları hakem heyetlerinin
kurulması, çalışması, usul ve esasları ile diğer hususlar
Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikte düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Yargılamaya ve Cezaya İlişkin
Hükümler
Tüketici Mahkemeleri
Madde 23 - Bu Kanunun
uygulanmasıyla ilgili olarak çıkacak her türlü ihtilaflara
tüketici mahkemelerinde bakılır.
Tüketici mahkemelerinin yargı çevresi,
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenir.
Tüketici mahkemeleri nezdinde tüketiciler,
tüketici örgütleri ve Bakanlıkça açılacak davalar her
türlü resim ve harçtan muaftır. Tüketici Mahkemelerinde
görülecek davalar Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun
Yedinci Babı, Dördüncü Faslı hükümlerine göre yürütülür.
Üretimin, Satışın Durdurulması
ve Malın Toplatılması
Madde 24 - Satışa
sunulan bir seri malın ayıplı olması durumunda Bakanlık
veya tüketici örgütleri, ayıplı seri malın üretiminin
ve satışının durdurulması ve satış amacıyla elinde bulunduranlardan
toplatılması için dava açabilirler.
Mahkeme, dava sonucunda ayıplı malların
toplatılması kararını vermiş ise;
ayıplı malın ve ayıbın niteliğine göre
bu malların, satıcıya iade edilip edilmemesine de karar
verir. Ancak, malların toplatılması için yapılan hertürlü
masraf, aleyhine karar verilen kişi tarafından ödenmedikçe
mallar kendisine iade edilmez.
Dava konusu malları satış amacıyla elde
etmiş olan üçüncü kişilerin açacakları rücu davaları
da asıl davaya bakan mahkemede görülür.
Ayıplı malları satın alan tüketicilerin
uğradıkları maddi ve manevi zararlar nedeniyle tek tek
dava açma hakları saklıdır.
Ceza Hükümleri
Madde 25 - 4 üncü maddenin
yedinci fıkrasına, 5 inci maddenin birinci fıkrasına,
6 ncı maddenin üçüncü fıkrasına, 7 nci maddenin üçüncü
fıkrasına, 9 uncu maddenin birinci fıkrasına, 10 uncu
maddenin birinci fıkrasına ve 12 nci maddenin bir ve
ikinci fıkralarına aykırı hareket edenler hakkında 5.000.000
lira para cezası uygulanır.
8 inci maddenin ikinci fıkrasına, 13
üncü maddenin bir ve ikinci fıkralarına, 14 üncü maddenin
birinci fıkrasına, 15 inci maddenin birinci fıkrasına,
27 nci maddenin ikinci fıkrasına aykırı hareket edenler
hakkında 10.000.000 lira para cezası uygulanır.
16 ncı maddeye aykırı hareket edenler
hakkında 200.000.000 lira para cezası uygulanır. 16
ncı maddeye aykırılık, ülke düzeyinde yayın yapan yazılı,
sözlü, görsel vesair araçlar ile gerçekleşmiş ise, cezanın
on katı uygulanır. Bakanlık ayrıca ticari reklam veya
ilanın durdurulması ve/veya aynı yöntemle düzeltilmesini
ilgililerden ister. Bu isteğe rağmen 16 ncı maddeye
aykırılığın devamı halinde, Bakanlık ticari reklam veya
ilanın durdurulması ve/veya aynı yöntemle düzeltilmesi
talebi ile tüketici mahkemesine başvurabilir.
18 inci ve 19 uncu maddeye aykırı hareket
edenler hakkında 100.000.000 lira para cezası uygulanır.
Ayrıca 18 inci madde uyarınca mecburi standardına aykırı
olarak imal edilen malın, tüketicinin, can ve mal güvenliği
ve sağlığı ile doğrudan ilgisinin bulunması ve standardına
intibak ettirilmesinin imkansız olması hallerinde, tüketici
mahkemesi, doğrudan veya Bakanlığın başvurusu üzerine
üretim ve satışın engellenmesi için işyerinin kapatılmasına
ve malın müsaderesine ve gerektiğinde tüketim ve kullanım
amacıyla elinde bulunduranlardan toplatılmasına karar
verebilir. Bu fıkranın uygulandığı hallerde, verilip
kesinleşen işyeri kapatma karar özetleri, büyük harflerle
yazılmak suretiyle ve kapatma süresi kadar kalmak üzere
kapatılan işyerinin göze çarpan bir yerine yapıştırılır.
Ayrıca karar özeti mahkemece Cumhuriyet Başsavcılığına
bildirilir ve masrafı daha sonra faillerden alınmak
üzere Ankara, İstanbul, İzmir'de yayınlanan ve tirajı
yüzbinin üzerinde bulunan bir veya iki gazetede ve ayrıca
varsa suç yerinde yayınlanan mahalli bir gazetede derhal
ilan edilir.
(Ek: 15/1/1997 - 4226/2 md.) 11 inci
maddenin üçüncü ve dördüncü fıkralarına aykırı hareket
edenler hakkında 500 000 000 lira para cezası uygulanır.
Aykırılık ülke düzeyinde yayım yapan süreli yayın ile
gerçekleşmişse cezanın 20 katı uygulanır. Bakanlık,
ayrıca süreli yayın kuruluşundan kampanyanın ve kampanyaya
ilişkin her türlü reklam ve ilanın durdurulmasını ister.
Bu isteğe rağmen aykırılığın devamı halinde, reklam
ve ilanın durdurma zorunluluğunun doğduğu tarihten itibaren
her sayı için 1 000 000 000 lira para cezası uygulanır
ve Bakanlık kampanyanın ve kampanyaya ilişkin her türlü
reklam ve ilanın durdurulması talebi ile tüketici mahkemesine
başvurur.
Yukarıdaki fıkralarda belirtilen para
cezaları, suçun aynı yıl içerisinde tekerrürü halinde
iki misli olarak uygulanır. Para cezaları her yıl başında
Türk Ceza Kanununun Ek 2 nci madde hükümleri uyarınca
artırılır.
Bu Kanunda yazılı fiiller hakkında verilecek
idari para cezaları, bu fiiller için diğer kanunlarda
yazılı cezaların uygulanmasına engel olmaz.
Cezalarda Yetki, İtiraz ve Zamanaşımı
Madde 26 - 25 inci
maddenin;
a) Birinci fıkrasında düzenlenen 12
nci maddenin bir ve ikinci fıkralarına aykırılık halinde
öngörülen cezalar belediye encümenlerince,
b) (Değişik: 15/1/1997 - 4226/3 md.)
Üçüncü ve beşinci fıkralarında gösterilen cezalar Bakanlık
tarafından.
c) Diğer cezalar o yerin mülki amiri
tarafından verilir.
Bu Kanunda düzenlenen her türlü para
cezası, idari niteliktedir. Bu cezalara karşı tebliğ
tarihinden itibaren en geç yedi gün içerisinde yetkili
idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece
verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz ve zaruret
görülmeyen hallerde evrak üzerinde inceleme yapılarak
en kısa sürede sonuçlandırılır. İtiraz üzerine idare
mahkemesince verilen kararlar kesindir.
25 inci maddeye göre verilen para cezaları,
Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine
göre tahsil olunur.
Bu Kanunda düzenlenen idari para cezalarının
verilmesine ilişkin cezai zamanaşımı süresi bir yıldır.
Zamanaşımı süresi, bu Kanun hükümlerine aykırı fiilin
işlendiği tarihte başlar.
Sürekli veya tekrarlanan ihlaller sözkonusu
ise süre, ihlalin sona erdiği ya da en son tekrarlandığı
günden itibaren başlar. Karar aleyhine yargı yoluna
başvurulmuş olması tahsil zamanaşımını keser.
Cezalar, cezayı vermeye yetkili merci
tarafından yedi gün içerisinde ilgilinin mensup olduğu
meslek kuruluşuna bildirilir.
BEŞİNCİ KISIM
Çeşitli Hükümler
Denetim
Madde 27 - Bu Kanunun
uygulamasında, Bakanlık müfettişleri ve kontrolörleri
ile Bakanlıkça ve belediyelerce görevlendirilecek personel;
fabrika, mağaza, dükkan, ticarethane, depo, ambar gibi
her türlü mal konulan ve/veya satılan veya hizmet sunulan
yerlerde denetleme, inceleme ve araştırma yapmaya yetkilidirler.
Bu Kanunun kapsamına giren husularda
yetkili ve görevli kişi ve kuruluşlara her türlü bilgi
ve belgelerin doğru olarak gösterilmesi ve asıl ve onaylı
kopyalarının verilmesi zorunludur.
Laboratuvar
Madde 28 - Bakanlık,
bu Kanunun uygulanması için laboratuvarlar kurabilir
veya Bakanlıkların kurulu bulunan laboratuvarlarından
istifade edebilir; kalite kontrolü yapacak resmi ve
özel kuruluş laboratuvarlarında bulunması gereken asgari
teknik özellikleri ilgili bakanlıklar ile müştereken
tesbit ve ilanla görevlidir.
Bakanlıkça yapılan denetimler sırasında
alınan numunelerin tahlilleri resmi veya özel kuruluş
laboratuvarlarında yaptırılabilir. Tahlil sonuçlarının
standardına aykırı çıkması halinde, buna ilişkin tüm
giderler üretici kişi veya kuruluş tarafından ödenir.
Bu giderler, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında
Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.
Ödenek
Madde 29 - Bu Kanunla
kurulan Tüketici Konseyi, tüketici sorunları hakem heyetleri
ve Reklam Kurulunun kuruluş ve çalışmalarına ilişkin
masraflar ile sair harcamalar, Bakanlık bütçesine konulacak
ödenekten karşılanır.
Yeni kurulacak ve sermayeleri en az
yüzmilyon Lira ve daha yukarıda olan anonim ve limited
şirket statüsündeki tüm ortaklıkların sermayelerinin
ve sermaye artırımı halinde artan kısmın binde ikisi
nisbetinde yapılacak ödemeler, T.C. Merkez Bankası nezdinde
açılacak bir hesapta toplanır. Bu hesapta toplanan paraların
yüzde beşi bu Kanunun uygulanmasında görev alan kuruluşlar
tarafından, yüzde doksanbeşi ise 4054 sayılı Kanunla
kurulan "Rekabet Kurumu" tarafından kullanılır.
Diğer Hükümler
Madde 30 - Bu Kanunda
hüküm bulunmayan hallerde genel hükümler uygulanır.
Yönetmelikler ve Düzenlemeler
Madde 31 - Bu Kanunda
öngörülen yönetmelikler, Kanunun yayımı tarihinden itibaren
bir yıl içerisinde ilgili kamu kuruluşları, mesleki
üst kuruluşlar ve tüketici örgütlerinin görüşleri alınarak
Bakanlıkça çıkarılır. Bakanlık, bu Kanunun uygulanmasıyla
ilgili olarak mevzuat çerçevesinde gerekli tedbirleri
almaya ve düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.
Kaldırılan Hükümler
Madde 32 - 3489 sayılı
Pazarlıksız Satış Mecburiyetine Dair Kanun, 632 sayılı
İthal veya Yurt İçinde İmal Edilen Taşıt Araçları, Motor,
Makina Alet ve Cihazların Tanıtmalık ile Birlikte Satışı
Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1 - Tüketici
mahkemeleri kuruluncaya kadar bu mahkemelerde görülmesi
gereken davalara bakacak mahkemeleri, Hakimler ve Savcılar
Yüksek Kurulu belirler.
Yürürlük
Madde 33 - Bu Kanun
yayımı tarihinden 6 ay sonra yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 34 - Bu Kanun
hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
|
